صادرات رب گوجه فرنگی؛ مراحل تامین، تولید + بازارهای مقصد
کشور ایران همیشه به عنوان یکی از بزرگترین و مهمترین کشورهای صادرکننده رب گوجهفرنگی در دنیا شناخته میشود. از آنجایی که دسترسی به گوجهفرنگی تازه و باکیفیت در استانهایی مانند مازندران، البرز، خراسان و فارس با هزینههای تولید نسبتاً پایینتر در مقایسه با رقبای منطقهای امکانپذیر است، به همین دلیل هم ایران به گزینه جذابتری برای خریداران بینالمللی مواد غذایی تبدیل شده است.
برای صادرات رب گوجه فرنگی باید محصول را مطابق با استاندارد بریکس مورد تایید بازارهای جهانی و خریداران بینالمللی تولید و یا رب گوجه فرنگی عمده از تامین کنندگان و کارخانه تهیه کنید و پس از بستهبندی متناسب با بازار مقصد، محموله را بر اساس اینکوترمز (Incoterms) توافقشده با خریدار ارسال کنید.
روند صادرات رب گوجهفرنگی از ایران چگونه است؟
به صورت خلاصه و کاملاً کاربردی میتوان مراحل صادرات رب گوجهفرنگی را به مراحل زیر تقسیمبندی کرد:
- تولید محصول مطابق با استاندارد بریکس مورد تایید بازارهای جهانی و خریداران بینالمللی
- دریافت مجوزهای بهداشتی و گواهی بهداشت گیاهی
- بستهبندی مناسب با بازار مقصد
- ثبت سفارش و ترخیص گمرکی طبق کد تعرفه HS
- ارسال بار بر اساس اینکوترمز (Incoterms) توافقشده با خریدار
در ادامه به بررسی دقیق هر کدام از مراحل ذکر شده در بالا پرداختیم و نکات مهم و کاربردی در هر مرحله را شرح دادیم.
مرحله اول: تولید یا منبعیابی و فرآوری محصول
در مرحله اول، دغدغه اصلی فقط شناسایی تامینکننده معتبر یا کشاورز قابلاعتماد است. تامینکننده یا تولیدکننده باید از لحاظ توان تولید، تحویل بهموقع و کیفیت محصول قابلاعتماد باشد. از طرف دیگر، صادرکنندگان و تاجران ایرانی هم برای عملکرد موفق در بازارهای بینالمللی باید با کشاورز یا تامینکننده مورد اعتماد در ارتباط باشند.
یکی از بهترین و مطمئنترین روشها برای منبعیابی، عضویت در پلتفرمهای تجارت الکترونیک B2B داخلی و معتبر مانند پلتفرم عمدهفروشی باسکول است. در سایت باسکول، بستری ایمن و مطمئن برای ارتباط بین خریداران عمده و تولیدکنندگان یا کشاورزان فراهم است.
در ادامه گوجهفرنگیها با استفاده از روشهای مختلف در کارخانه شستشو، مرتبسازی، پالپ و کنسانتره میشوند.
مرحله دوم: اخذ مجوزها و استانداردهای لازم برای صادرات
برای اینکه رب گوجهفرنگی تولیدی قابلیت صادرات داشته باشد، باید از نظر کیفی و مستندات مطابق با الزامات بازار مقصد باشد. از مهمترین و ضروریترین مجوزهای بهداشتی و گواهینامههای کیفیت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پروانه بهداشتی تولید از وزارت بهداشت
- گواهی ISO 22000 (سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی)
- گواهی HACCP (تحلیل خطر و نقاط کنترل بحرانی)
- گواهی بهداشت گیاهی (Phytosanitary Certificate)
- گواهی مبدا (Certificate of Origin)
برای فعالیت در بعضی از بازارهای جهانی نیز اخذ گواهی Halal Certificate ضروری است.
استاندارد درجه بریکس
درجه بریکس (Brix) نشاندهنده غلظت مواد جامد محلول در رب گوجهفرنگی است و به صورت مستقیم بر قیمت و کاربرد محصول تاثیر میگذارد. سطح بریکس مورد قبول برای صادرات رب گوجه به دو بازه کلی تقسیم میشود که عبارتند از:
- رب با بریکس 28 تا 30 درجه: مناسب برای مصارف خانگی و بستهبندی خرد
- رب با بریکس 36 تا 38 درجه: مناسب برای مصارف صنعتی و فرآوری مجدد در کشور مقصد
خریداران بینالمللی همیشه درجه بریکس را به صورت کاملا دقیق و واضح در قرارداد یا پیش فاکتور مشخص میکنند و صادرکننده نیز باید محصول را دقیقاً مطابق با نیاز خریدار تولید یا تامین کند.
مرحله سوم: بستهبندی صادراتی رب گوجهفرنگی
نوع و مدل بستهبندی محصول نهایی باید بر اساس کاربرد و نحوه استفاده از محصول در کشور مقصد و نوع خریدار (صنعتی یا خردهفروشی) انتخاب شود. رایجترین و کاربردیترین مدلهای بستهبندی عبارتند از:
- بشکههای اسپتیک (استفاده از کیسه استریل 220 تا 245 کیلوگرم در بشکههای فلزی): امکان نگهداری طولانی مدت بدون یخچال، بستهبندی مناسب برای صادرات عمده به کارخانههای فرآوری در کشور مقصد،
- قوطی فلزی و شیشهای: مناسب بازارهای خردهفروشی و مصرفکننده نهایی، دارای حجمهای متنوع 70 گرم تا 4 کیلوگرم
- دوی پک (Doypack) و پاکتهای نرم: گزینهای مقرونبهصرفه و سبک برای حمل، جذاب برای خردهفروشی مدرن و مصارف خانگی
- بستهبندی با برند اختصاصی خریدار (Private Label/ OEM): تولید با برند اختصاصی و در حجم و بستهبندی سفارشی
مرحله چهارم: ارسال بار و ترخیص گمرکی بر اساس کد تعرفه (HS)
کد تعرفه HS از الزامات ضروری برای صادرات و واردات هر کالا و محصول است. این کد به عنوان زبان مشترک بین تمامی کشورها استفاده میشود که بیانگر نوع کالا و شرایط آن به صورت اختصاصیست. کدهای HS معمولاً در بازههای زمانی مختلف بر اساس قوانین هر کشور و شرایط بینالملل بهروزرسانی میشوند. این کدها در جدول تعرفه گمرکی قابل مشاهده هستند و بهترین روش برای یافتن کد مرتبط با محصول صادراتی از طریق سامانه گمرک ایران یا مشاور گمرکی است. مراحل ترخیص کالا هم به صورت خلاصه شامل موارد زیر است:
- دریافت قبض انبار و ترخیص
- ثبت اظهار کالا در گمرک مبدا از طریق سامانه گمرکی EPL و ارائه اسناد
- دریافت کوتاژ و تعیین مسیر
- کنترل و ارزیابی کالا
- اخذ مجوزهای لازم
- بررسی تعرفه و تطبیق کالا توسط کارشناس
- پرداخت هزینهها و صدور سند ترخیص
- انبارداری و صدور قبض انبار
- خروج کالا از گمرک
مرحله پنجم: انتخاب روشهای ارسال و حملونقل (Incoterms)
اینکوترمز (Incoterms) در اصل اصطلاحی است که نحوه تقسیم مسئولیت هزینه حمل و نقل و ارسال بار، ریسک و بیمه محموله را میان خریدار و فروشنده مشخص میکند. در حالت کلی، سه مدل اینکوترمز (CFR, CIF و FOB) برای ارسال بار عمده رب گوجهفرنگی بیشترین کاربرد را دارد.
- تحویل روی عرشه (Free on Board): در این روش، فروشنده فقط تا لحظه بارگیری کالا روی عرشه کشتی در بندر مبدا مسئولیت صحت و سلامت کالا را بر عهده دارد. بعد از آن دیگر تمامی هزینهها و ریسک ارسال بر عهده خریدار است.
- هزینه و کرایه حمل (Cost and Freight): در این روش، ریسک ارسال محموله پس از بارگیری در مبدا به خریدار منتقل میشود اما هزینه ارسال بار با فروشنده است.
- هزینه، بیمه و کرایه حمل (Cost, Insurance and Freight): در این روش، تمامی هزینه ارسال بار و مسئولیت بیمه محموله از زمان بارگیری تا رسیدن به مقصد همچنان بر عهده فروشنده است.
اگر به دنبال صادرات رب گوجهفرنگی به کشورهای همسایه مانند عراق و افغانستان هستید، حمل زمینی از طریق مرزهای شلمچه، بازرگان و مهران گزینه مناسبتری است.
بهترین کشورها برای صادرات رب گوجهفرنگی کدام هستند؟
بهترین کشورها و مقاصد برای صادرات رب گوجهفرنگی از ایران، بازارهای کشورهای همسایه و کشورهای اوراسیا به دلیل نزدیکی جغرافیایی و تقاضای زیاد بازار هستند. بعضی از برترین مقاصد صادراتی عبارتند از:
- عراق: اصلیترین و مهمترین خریدار رب گوجه صادراتی ایران به دلیل مرزهای مشترک و تقاضای همیشگی
- افغانستان: بزرگترین و اصلیترین بازار مصرفکننده رب گوجهفرنگی صادراتی ایران
- روسیه: اصلیترین شریک تجاری ایران در اوراسیا و خریدار همیشگی رب گوجهفرنگی در حجمهای بالا که از بنادر دریای خزر (آستاراخان، انزلی و امیرآباد) وارد میکند
- ترکیه: شریک تجاری منطقهای ایران که به عنوان واردکننده اصلی رب گوجهفرنگی از ایران شناخته میشود. ترکیه معمولاً رب گوجهفرنگی صادراتی از ایران را یا مجدد فرآوری میکند یا به عنوان کریدور تجاری عمل میکند.
- پاکستان: کشور همسایه با بازار مصرفکننده مداوم و بزرگ همیشگی
- امارات متحده عربی: کشور همسایه که به عنوان واردکننده اصلی بستههای کنسروی و فلهای اسپتیک به حساب میآید.
دلایل زیادی برای انتخاب ایران به عنوان یکی از مهمترین صادرکنندگان رب گوجهفرنگی در سطح جهانی وجود دارد. از مهمترین دلایل آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اقلیم چهار فصل: اقلیمهای مختلف ایران در چهار فصل سال همیشه کشت گوجهفرنگی دارند. مناطق گرمسیری در فصل سرد سال و مناطق سردسیر در فصل گرم سال میتوانند گوجهفرنگی بکارند.
- کیفیت بالا: گوجهفرنگی ایران دارای سطح بریکس بالایی است. سطح بریکس (Brix) در اصل معیاری برای سنجش درصد مواد جامد محلول (عمدتاً قند طبیعی، اسیدها و پکتین) است. به همین دلیل هم این گوجهفرنگیها بهترین گزینه برای تهیه رب هستند.
- رتبه جهانی: ایران برای سالهای متوالی در میان تولیدکنندگان و صادرکنندگان برتر جهانی گوجهفرنگی و رب اسپتیک فله قرار دارد.
چگونه تامینکننده معتبر رب گوجهفرنگی برای صادرات پیدا کنیم؟
اگر شما در زمینه صادرات رب گوجهفرنگی فعالیت میکنید، قطعاً با چالشهایی مانند یافتن تامینکننده معتبر با محصولی با کیفیت بالا و ظرفیت تولید مداوم روبرو شدید. یکی از بهترین و موثرترین راهحلها برای ارتباط با تامینکننده قابل اعتماد در اصل عضویت در پلتفرمهای خرید و فروش عمده مانند پلتفرم عمدهفروشی باسکول است که می توانید قیمتهای عمده فروشندگان مختلف و همچنین سابقه فعالیت آنها را بررسی و سپس تصمیمگیری کنید.
